راهنمای جامع انتخاب کنتاکتور ABB

انتخاب کنتاکتور مناسب در یک تابلو برق صنعتی صرفاً بر اساس جریان نامی یا توان موتور انجام نمی‌شود. نوع بار، رده بهره برداری، ولتاژ مدار قدرت، ولتاژ و نوع بوبین، تعداد دفعات قطع و وصل، شرایط محیطی، جریان راه‌اندازی، هماهنگی با تجهیزات حفاظتی و حتی فضای نصب، همگی در انتخاب نهایی تأثیر دارند. به همین دلیل، انتخاب کنتاکتور ABB باید بر اساس مشخصات واقعی مدار و شرایط کاری انجام شود، نه صرفاً بر مبنای بزرگ تر بودن جریان درج شده روی کنتاکتور.

کنتاکتور یک تجهیز کلید زنی الکترومکانیکی یا الکترومغناطیسی است که برای قطع و وصل مکرر مدار های قدرت طراحی شده است. در کاربرد های صنعتی، این تجهیز معمولاً در کنار کلید حفاظتی، رله اضافه بار، فیوز، تجهیزات اتوماسیون و مدار فرمان به کار می‌رود. سری های مختلف کنتاکتور ABB نیز برای کاربرد های متفاوتی از جمله راه‌اندازی موتور، بارهای مقاومتی، بانک خازنی و مدار های فرمان در نظر گرفته شده‌اند.

مهم ترین پارامتر ها در انتخاب کنتاکتور ABB

اولین مرحله انتخاب، مشخص کردن نوع بار است. کنتاکتوری که برای یک موتور آسنکرون سه‌فاز انتخاب می‌شود، الزاماً انتخاب مناسبی برای هیتر، بانک خازنی یا یک مدار فرمان PLC نیست.

بار های مقاومتی، موتوری و خازنی هنگام وصل و قطع رفتار الکتریکی متفاوتی دارند و به همین دلیل باید رده بهره برداری متناسب با کاربرد در نظر گرفته شود.

جریان نامی و جریان کاری

جریان کاری بار یا I_e یکی از مهم ترین پارامتر های انتخاب کنتاکتور است، اما مقدار آن باید در رده بهره برداری صحیح بررسی شود. برای مثال، جریان درج شده برای AC-1 را نمی‌توان بدون بررسی شرایط بار به عنوان جریان مجاز موتور در AC-3 در نظر گرفت. AC-1 عمدتاً برای بار های غیر القایی یا کم القایی مانند بار های مقاومتی کاربرد دارد، در حالی که AC-3 برای بسیاری از موتور های قفس سنجابی در شرایط معمول راه‌اندازی و قطع در حین کار استفاده می‌شود. بنابراین اگر موتور مثلاً جریان نامی مشخصی دارد، باید کنتاکتور بر اساس I_e در AC-3 یا توان موتور در ولتاژ کاری انتخاب شود؛ نه اینکه تنها عدد بزرگ‌تر AC-1 روی بدنه یا کاتالوگ ملاک قرار گیرد. این نکته یکی از رایج ترین خطاها در انتخاب کنتاکتور است.

ولتاژ مدار قدرت

ولتاژ کاری شبکه، یعنی U_e، باید با ولتاژ مورد استفاده در مدار قدرت سازگار باشد. در سیستم های متداول صنعتی ممکن است با شبکه های 230/400V یا 400/690V AC مواجه باشیم. در شبکه سه‌فاز، ولتاژ خط به خط برای محاسبه توان و انتخاب تجهیز اهمیت دارد.

برای بار سه‌فاز، توان الکتریکی را می‌توان به صورت تقریبی از رابطه زیر محاسبه کرد:

P = √3 × V × I × cosφ × η

که در آن V ولتاژ خط به خط، I جریان خط، cosφ ضریب توان و η راندمان بار است. در موتور های الکتریکی، اطلاعات پلاک موتور معمولاً مرجع دقیق تری برای تعیین جریان نامی محسوب می‌شود.

توان موتور

در انتخاب کنتاکتور موتور، توان موتور به تنهایی کافی نیست. توان نامی باید همراه با ولتاژ، جریان، تعداد فاز ها و رده بهره برداری بررسی شود. ممکن است دو موتور با توان یکسان، به دلیل تفاوت ولتاژ، راندمان یا ضریب توان، جریان های متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل در پروژه های صنعتی بهتر است ابتدا جریان نامی از روی پلاک موتور یا مدار محاسبه شود و سپس مدل کنتاکتور بر اساس جدول های انتخاب سازنده تعیین گردد.

سیستم متریک و امپریال در انتخاب کنتاکتور

در بازار تجهیزات برق صنعتی، مشخصات در دو سیستم متریک و امپریال بیان میشوند. در سیستم متریک، توان موتور با KW، جریان با A، ولتاژ با V و ابعاد با mm مشخص می‌شود. این سیستم در طراحی تابلو های برق و استاندارد های IEC بسیار رایج است.

در سیستم امپریال، توان موتور با HP، ابعاد با inch و برخی مشخصات مکانیکی با واحد های اینچی ارائه شوند. برای انتخاب صحیح کنتاکتور ABB باید مراقب بود که تبدیل HP به KW یا تبدیل واحد های دیگر بدون توجه به شرایط واقعی موتور باعث انتخاب اشتباه نشود.

تبدیل توان اسمی به صورت ساده به شکل زیر است:

1 HP ≈ 0.746 kW

اما این تبدیل صرفاً تبدیل واحد توان است و به معنی یکسان بودن ریتینگ کنتاکتور برای دو موتور نیست. برای انتخاب کنتاکتور باید ولتاژ، جریان، رده بهره برداری و اطلاعات واقعی بار نیز بررسی شوند. برای نمونه، اگر موتور 10 HP داشته باشد، تبدیل مستقیم توان تقریباً 7.46 kW خواهد بود؛ اما مدل کنتاکتور نباید صرفاً بر اساس همین عدد انتخاب شود. جریان واقعی موتور و جدول انتخاب سازنده در ولتاژ مورد استفاده معیار دقیق تری هستند.

ولتاژ و فرکانس در سیستم امپریال و متریک

سیستم واحد ها با استاندارد ولتاژ یکی نیست. ممکن است تجهیزی با واحد های متریک در یک شبکه 60Hz یا تجهیزی با مشخصات امپریال در شبکه 50Hz استفاده شود. بنابراین Hz باید به صورت مستقل از سیستم اندازه گیری بررسی شود. در پروژه های IEC مشخصات ولتاژ و جریان با V و A و توان با kW ارائه می‌شوند، در حالی که در پروژه های مبتنی بر استاندارد های آمریکای شمالی رایج است HP، A و ولتاژ های رایج 120، 208، 240، 480 یا 600V بیشتر دیده شوند. در هر دو حالت، انتخاب نهایی باید بر اساس ریتینگ واقعی کنتاکتور برای همان ولتاژ و کاربرد انجام شود.

رده بهره برداری؛ مهم‌تر از یک عدد جریان

یکی از مهم ترین مفاهیم در انتخاب کنتاکتور، Utilization Category یا رده بهره برداری است. این پارامتر مشخص می‌کند کنتاکتور در چه نوع بار و چه شرایطی مجاز به قطع و وصل است. در کاربرد های صنعتی، AC-1 برای بار های غیر القایی یا کم‌ القایی مانند بار های مقاومتی مطرح است. AC-3 برای بسیاری از موتور های قفس سنجابی در کاربرد های معمول به کار می‌رود؛ یعنی کنتاکتور موتور را هنگام راه‌اندازی وصل می‌کند و در زمان کار عادی آن را قطع می‌کند. شرایطی مانند Jogging، Plugging یا قطع و وصل بسیار سنگین می‌تواند به رده های دیگری مانند AC-4 مربوط شود. بنابراین دو کنتاکتور با جریان نامی مشابه، الزاماً عملکرد یکسانی در یک کاربرد موتوری ندارند. رده بهره برداری باید همواره در کنار جریان و ولتاژ خوانده شود.

انتخاب کنتاکتور ABB سری AF

سری AF یکی از خانواده های مهم کنتاکتور های ABB برای کاربرد های صنعتی است. این سری در رنج های مختلف برای مدار های قدرت، به خصوص راه‌اندازی و کنترل موتور، ارائه می‌شود و از بوبین های الکترونیکی بهره می‌برد. یکی از مزایای مهم فناوری بوبین AF، تحمل بازه مشخصی از تغییرات ولتاژ فرمان و امکان استفاده از AC و DC در بازه های تعریف شده برای هر مدل است. این موضوع در تابلو هایی که ولتاژ مدار فرمان ممکن است از شبکه های متفاوت تأمین شود یا PLC مستقیماً با مدار کنتاکتور در ارتباط باشد، اهمیت زیادی دارد. با این حال، نباید مشخصات بوبین یک مدل AF را به تمام مدل های سری AF تعمیم داد. ولتاژ و محدوده مجاز بوبین باید دقیقاً از کد فنی همان مدل بررسی شود.

کد فنی و انتخاب مدل AF

برای انتخاب کنتاکتور AF باید کد کامل محصول بررسی شود، زیرا تفاوت در تعداد پل ها، کنتاکت های کمکی، نوع بوبین، تجهیزات جانبی و سایر پسوند ها می‌تواند مشخصات محصول را تغییر دهد. در یک انتخاب حرفه‌ای، اطلاعات زیر باید پیش از تعیین مدل نهایی مشخص باشد: تعداد پل های اصلی، جریان کاری، رده بهره برداری، ولتاژ مدار قدرت، ولتاژ و فرکانس بوبین، تعداد کنتاکت های کمکی مورد نیاز، نوع نصب، تجهیزات جانبی و شرایط محیطی.

انتخاب کنتاکتور خازنی ABB

کنتاکتور خازنی ABB برای کاربردی متفاوت از کنتاکتور های معمول موتور طراحی می‌شود. بانک های خازنی هنگام وصل می‌توانند جریان هجومی بسیار بالایی ایجاد کنند و همین جریان می‌تواند باعث استهلاک سریع کنتاکت های یک کنتاکتور معمولی شود. کنتاکتور های مخصوص خازن با تمهیدات لازم برای محدود کردن یا مدیریت جریان هجومی طراحی می‌شوند. در بسیاری از ساختار های کنتاکتور خازنی، مقاومت های پیش شارژ یا کنتاکت های کمکی مخصوص در فرآیند وصل نقش دارند؛ ابتدا مسیر محدود کننده جریان فعال شده و سپس مسیر اصلی برقرار می‌شود.

به همین دلیل برای بانک خازنی نباید صرفاً بر اساس جریان ظاهری یا توان یک کنتاکتور موتور، مدل انتخاب کرد. توان بانک با واحد kvar، ولتاژ شبکه، تعداد مراحل، دمای محیط و نوع آرایش بانک باید در انتخاب کنتاکتور خازنی در نظر گرفته شود. در بانک های خازنی، شرایط هارمونیکی شبکه نیز اهمیت دارد. اگر شبکه دارای هارمونیک قابل توجه باشد، استفاده از راکتور های دتون یا تجهیزات مناسب اصلاح ضریب توان می‌تواند ضروری باشد و انتخاب کنتاکتور نیز باید با ساختار واقعی بانک هماهنگ شود.

کنتاکتور فرمان ABB

کنتاکتور فرمان با کنتاکتور قدرت تفاوت کاربردی دارد. این تجهیزات برای سوئیچینگ مدار های کنترل و فرمان استفاده می‌شوند و معمولاً به جای عبور جریان بالای موتور، وظیفه تغییر وضعیت سیگنال های فرمان را بر عهده دارند.

کنتاکتور های فرمان با کنتاکت های کمکی متعدد برای مدار های کنترل ارائه می‌شوند. برخی مدل های دارای رابط الکترونیکی 24V DC می‌توانند برای کنترل مستقیم از خروجی PLC مناسب باشند و مدار سرج ساپریشن داخلی نیز داشته باشند. با این حال، جریان قابل تأمین توسط خروجی PLC و مشخصات دقیق ورودی بوبین باید قبل از اتصال بررسی شود.

در انتخاب کنتاکتور فرمان باید تعداد NO و NC، رده AC-15 یا DC-13، ولتاژ مدار فرمان، جریان بار کنترل، نوع بوبین و تعداد دفعات سوئیچینگ در نظر گرفته شود. جریان قابل تحمل کنتاکت قدرت را نمی‌توان با جریان مجاز کنتاکت فرمان یکسان دانست.

ولتاژ بوبین؛ یکی از حساس ترین پارامتر ها

بوبین، بخش فرمان کنتاکتور است و وظیفه ایجاد میدان مغناطیسی برای تغییر وضعیت کنتاکت ها را بر عهده دارد. انتخاب اشتباه ولتاژ بوبین می‌تواند باعث عمل نکردن کنتاکتور، داغ شدن بوبین یا آسیب به مدار فرمان شود. هنگام سفارش باید مشخص شود که مدار فرمان AC یا DC است و ولتاژ آن دقیقاً چقدر است؛ برای مثال 24V DC، 24V AC، 110V AC، 220/230V AC یا ولتاژ های دیگر. در مدل هایی که بوبین الکترونیکی با بازه ولتاژی گسترده دارند، همچنان باید محدوده مجاز همان کد محصول بررسی شود.

در سیستم های اتوماسیون، اگر قرار است خروجی PLC مستقیماً کنتاکتور را کنترل کند، جریان و ظرفیت خروجی PLC نیز باید با نیاز بوبین سازگار باشد. در صورت کافی نبودن توان خروجی، استفاده از رله واسط می‌تواند راهکار مناسب تری باشد.

تعداد پل ها و کنتاکت های کمکی

تعداد پل های اصلی باید مطابق با ساختار مدار انتخاب شود. برای موتور سه‌فاز معمولاً سه کنتاکت اصلی برای سه فاز مورد نیاز است. در برخی مدار ها ممکن است نیاز به پل اضافی برای کاربرد خاص وجود داشته باشد، اما این موضوع باید بر اساس نقشه مدار و ریتینگ واقعی تجهیز بررسی شود.

کنتاکت های کمکی برای مدار خود نگهدار، اعلام وضعیت، اینترلاک، PLC، چراغ سیگنال و منطق کنترلی استفاده می‌شوند. پیش از خرید باید مشخص شود چند کنتاکت NO و چند کنتاکت NC مورد نیاز است و آیا بهتر است این کنتاکت ها به صورت داخلی یا با ماژول جانبی تأمین شوند.

هماهنگی کنتاکتور با رله اضافه بار

کنتاکتور موتور معمولاً به تنهایی وظیفه حفاظت موتور در برابر اضافه بار را بر عهده ندارد. برای حفاظت حرارتی موتور از رله اضافه بار مناسب استفاده می‌شود و در سیستم های جدیدتر ممکن است رله های الکترونیکی حفاظت موتور مورد استفاده قرار گیرند.

تنظیم رله اضافه بار باید بر اساس جریان نامی موتور انجام شود و رنج رله نیز باید با جریان موتور سازگار باشد. هماهنگی مکانیکی و الکتریکی کنتاکتور و رله اضافه بار در انتخاب مجموعه بسیار مهم است. در کاربرد های صنعتی، انتخاب یک کنتاکتور بزرگ بدون هماهنگی با رله اضافه بار، کلید حفاظتی و کابل ها لزوماً سیستم ایمن تری ایجاد نمی‌کند. حفاظت باید به صورت یک سیستم هماهنگ طراحی شود.

جریان اتصال کوتاه و هماهنگی حفاظتی

کنتاکتور برای قطع جریان اتصال کوتاه به عنوان جایگزین کلید حفاظتی طراحی نشده است. در صورت بروز اتصال کوتاه، تجهیزات حفاظتی بالادست مانند فیوز یا کلید مدار باید جریان خطا را در زمان مناسب محدود و قطع کنند. بنابراین هنگام انتخاب کنتاکتور باید نوع و ریتینگ وسیله حفاظت اتصال کوتاه و سطح جریان اتصال کوتاه احتمالی در نقطه نصب نیز در نظر گرفته شود. در پروژه های صنعتی، مفهوم Coordination یا هماهنگی حفاظتی بین تجهیزات اهمیت زیادی دارد. هماهنگی نوع 1 و نوع 2 در مجموعه های راه‌انداز موتور نیز می‌تواند در طراحی لحاظ شود. انتخاب این سطح از هماهنگی باید بر اساس استاندارد پروژه، نوع تجهیزات حفاظتی و اطلاعات تأییدشده سازنده انجام شود.

ولتاژ عایقی و تحمل ضربه‌ای

در پروژه های حرفه‌ای فقط جریان و ولتاژ کاری اهمیت ندارند. پارامتر هایی مانند U_i، یعنی ولتاژ عایقی نامی، و U_imp، یعنی ولتاژ تحمل ضربه‌ای نامی، برای بررسی سطح عایق و هماهنگی تجهیز با شرایط شبکه اهمیت دارند. اگر تابلو در محیطی با اضافه ولتاژ های گذرا، کلیدزنی مکرر یا شرایط خاص شبکه نصب می‌شود، بررسی این مشخصات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. انتخاب کنتاکتور باید با سطح عایقی کل تابلو و الزامات طراحی سیستم هماهنگ باشد.

شرایط محیطی در انتخاب کنتاکتور

دمای محیط یکی از عوامل مهم در ظرفیت حرارتی تجهیزات الکتریکی است. بالا رفتن دمای داخل تابلو می‌تواند روی ظرفیت حرارتی کنتاکتور، رله اضافه بار، کلید ها و کابل ها تأثیر بگذارد. ارتفاع محل نصب نیز می‌تواند بر عملکرد تجهیزات تأثیرگذار باشد. در ارتفاع های زیاد، کاهش چگالی هوا و شرایط خنک کاری ممکن است باعث نیاز به بررسی ضرایب کاهش ظرفیت شود. رطوبت، گردوغبار، مواد شیمیایی، ارتعاش، شوک مکانیکی و درجه حفاظت تابلو نیز باید در پروژه های خاص بررسی شوند. در محیط‌های صنعتی سخت، انتخاب تجهیز تنها بر اساس جریان نامی کافی نیست.

تعداد دفعات قطع و وصل و عمر کنتاکتور

کنتاکتور هایی که در یک سیکل کاری بارها قطع و وصل می‌شوند، نسبت به تجهیزاتی که فقط چند بار در روز سوئیچ می‌کنند، شرایط کاری متفاوتی دارند. تعداد عملیات در ساعت، نوع بار و روش کنترل موتور روی عمر الکتریکی و مکانیکی تأثیر می‌گذارد. در کاربرد هایی مانند کانوایر، پمپ های کنترل شونده، ماشین‌آلات بسته بندی و سیستم های اتوماسیون، تعداد سیکل های کاری می‌تواند قابل توجه باشد. بنابراین باید حداکثر فرکانس مجاز عملیات و عمر مورد انتظار کنتاکتور بررسی شود. برای کاربرد هایی که نیازمند سرعت بسیار زیاد در تغییر وضعیت هستند، ممکن است کنتاکتور مکانیکی انتخاب مناسبی نباشد و راهکار هایی مانند سافت استارتر یا درایو فرکانس متغیر مناسب‌تر باشند.

تفاوت انتخاب کنتاکتور برای موتور و بار مقاومتی

فرض کنید یک بار مقاومتی مانند هیتر جریان مشخصی مصرف می‌کند. این بار در لحظه وصل رفتار متفاوتی با موتور القایی دارد. موتور در هنگام راه‌اندازی جریان بالاتری می‌کشد و میدان مغناطیسی آن ماهیت القایی دارد. در نتیجه رده بهره برداری و ریتینگ کنتاکتور باید متناسب با بار انتخاب شود. این موضوع نشان می‌دهد که عبارت «کنتاکتور 25 آمپر» به تنهایی اطلاعات کاملی برای انتخاب ارائه نمی‌کند. باید مشخص شود 25 آمپر در چه ولتاژی، در چه رده‌ای و برای چه نوع باری تعریف شده است.

انتخاب بر اساس توان؛ چرا کافی نیست؟

یکی از روش های رایج اما ناقص در انتخاب کنتاکتور، استفاده مستقیم از توان موتور است. برای مثال گفته می‌شود موتور 15kW است، بنابراین کنتاکتور 15kW خریداری شود. این روش زمانی می‌تواند مشکل ساز شود که ولتاژ شبکه، رده بهره‌برداری یا شرایط کار با اطلاعات ریتینگ کنتاکتور مطابقت نداشته باشد. روش صحیح این است که ابتدا اطلاعات پلاک موتور شامل توان، ولتاژ، جریان، فرکانس، ضریب توان و نحوه اتصال بررسی شود. سپس با توجه به کاربرد و رده AC، کنتاکتور مناسب از جدول انتخاب سازنده تعیین شود.

ابعاد فیزیکی و فضای نصب

ابعاد کنتاکتور یکی از پارامتر های مهم در طراحی تابلو است. باید ارتفاع، عرض و عمق تجهیز، فضای لازم برای کابل‌کشی، دسترسی به ترمینال ها و فضای مورد نیاز برای تجهیزات جانبی در نظر گرفته شود. اگر کنتاکتور با رله اضافه بار، کنتاکت کمکی یا ماژول های جانبی نصب می‌شود، ابعاد نهایی مجموعه ممکن است از ابعاد خود کنتاکتور بیشتر باشد. بنابراین در طراحی تابلو نباید فقط ابعاد بدنه اصلی را ملاک قرار داد. فضای کافی برای گردش هوا و دفع حرارت نیز اهمیت دارد. چیدمان بیش از حد فشرده می‌تواند دمای داخلی تابلو را افزایش دهد و روی عملکرد تجهیزات اثر بگذارد.

نحوه نصب و سیم‌کشی

نوع نصب، موقعیت ترمینال ها و روش اتصال سیم ها باید با ساختار تابلو هماهنگ باشد. در کنتاکتور های صنعتی ABB معمولاً ترمینال های مدار قدرت و مدار فرمان از یکدیگر قابل تشخیص هستند و مدار باید مطابق نقشه سیم بندی تجهیز اجرا شود. در انتخاب کنتاکتور باید سطح مقطع سیم و کابل، نوع سرسیم، گشتاور سفت کردن ترمینال و فضای خم کابل نیز در طراحی لحاظ شود. استفاده از سیم با سطح مقطع نامناسب یا اتصال شل می‌تواند باعث افزایش مقاومت اتصال و ایجاد حرارت شود.

عملکرد کنتاکتور در مدار ستاره مثلث

در راه‌انداز ستاره مثلث، معمولاً چند کنتاکتور در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و منطق کنترلی باید به گونه‌ای طراحی شود که کنتاکتور های ستاره و مثلث به صورت همزمان وصل نشوند. در این کاربرد، انتخاب کنتاکتور ها باید بر اساس جریان هر شاخه، نوع مدار، توان موتور و منطق راه‌اندازی انجام شود. علاوه بر مشخصات قدرت، کنتاکت های کمکی برای ایجاد اینترلاک الکتریکی اهمیت زیادی دارند و معمولاً اینترلاک مکانیکی نیز برای افزایش ایمنی مجموعه در نظر گرفته می‌شود.

انتخاب کنتاکتور برای تغییر جهت موتور

در مدار چپ گرد و راست گرد، دو کنتاکتور برای تغییر ترتیب فاز ها استفاده می‌شوند. در این حالت، وجود اینترلاک بین دو کنتاکتور ضروری است تا از وصل همزمان آنها جلوگیری شود. انتخاب کنتاکتور باید بر اساس جریان و رده بهره برداری موتور انجام شود و مجموعه باید از نظر کنتاکت های کمکی، اینترلاک مکانیکی و حفاظت اتصال کوتاه نیز به صورت یکپارچه بررسی شود.

نقش کنتاکتور در اتوماسیون صنعتی

در سیستم های اتوماسیون، کنتاکتور معمولاً رابط میان سیستم کنترل و مدار قدرت است. PLC می‌تواند فرمان روشن یا خاموش شدن کنتاکتور را صادر کند و کنتاکت کمکی نیز وضعیت عملکرد آن را به سیستم کنترل بازگرداند. در این شرایط، زمان پاسخ، مصرف بوبین، نوع سیگنال کنترل و ظرفیت خروجی PLC اهمیت پیدا می‌کند. در پروژه هایی که تعداد عملیات بالا است، استفاده از درایو یا راهکار های الکترونیکی ممکن است نسبت به سوئیچینگ مکرر کنتاکتور مزیت داشته باشد.

چگونه مدل مناسب کنتاکتور ABB را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب دقیق، ابتدا باید مشخصات بار جمع آوری شود. نوع بار، تک فاز یا سه فاز بودن، ولتاژ، فرکانس، جریان نامی، توان، ضریب توان، شرایط راه‌اندازی و تعداد دفعات قطع و وصل باید مشخص باشند. در مرحله بعد باید رده بهره برداری تعیین شود. برای موتور معمولی، AC-3 نقطه شروع رایج است؛ برای بار مقاومتی AC-1 مطرح می‌شود و برای شرایطی مانند Jogging یا Plugging باید رده مناسب دیگری بررسی شود. برای بانک خازنی نیز باید از کنتاکتور مخصوص خازنی استفاده کرد.

سپس ولتاژ بوبین و نوع فرمان تعیین می‌شود. اگر مدار فرمان 24V DC و کنترل از طریق PLC است، مدل کنتاکتور و بوبین باید با خروجی PLC سازگار باشد. بعد از آن تعداد کنتاکت های کمکی، رله اضافه بار، تجهیزات حفاظتی و متعلقات مورد نیاز تعیین می‌شوند. در مرحله آخر باید ابعاد، نوع نصب، شرایط محیطی، دمای تابلو، ارتفاع نصب، هماهنگی اتصال کوتاه و فضای مورد نیاز برای کابل کشی و تجهیزات جانبی بررسی شود. این فرآیند، انتخاب کنتاکتور را از یک انتخاب صرفاً آمپری به یک انتخاب مهندسی تبدیل می‌کند.

چک لیست فنی انتخاب کنتاکتور ABB

برای اینکه انتخاب نهایی دقیق باشد، اطلاعات زیر باید در اختیار طراح یا فروشنده تخصصی قرار گیرد: نوع بار، توان بار، جریان نامی، ولتاژ کاری، فرکانس، تعداد فاز، رده بهره‌برداری، ولتاژ و نوع بوبین، تعداد کنتاکت های کمکی، تعداد عملیات در ساعت، دمای محیط، ارتفاع نصب، نوع حفاظت اتصال کوتاه، رنج رله اضافه‌بار، ابعاد قابل دسترس در تابلو و تجهیزات جانبی مورد نیاز. در موتور های سه‌فاز، اطلاعات پلاک موتور اهمیت ویژه ای دارد. در بانک های خازنی، مقدار kvar و ولتاژ بانک باید مشخص شود. در مدار های فرمان نیز ولتاژ و نوع سیگنال، جریان کنتاکت و تعداد NO/NC تعیین‌کننده هستند.

اشتباهات رایج در انتخاب کنتاکتور ABB

انتخاب صرفاً بر اساس عدد آمپر، یکی از رایج ترین اشتباهات است. اشتباه دیگر، استفاده از کنتاکتور معمولی برای بانک خازنی یا انتخاب کنتاکتور AC-1 برای یک بار موتوری بدون بررسی AC-3 است. انتخاب اشتباه ولتاژ بوبین، نادیده گرفتن دمای داخل تابلو، بی توجهی به تعداد دفعات قطع و وصل، عدم هماهنگی با رله اضافه بار و کلید حفاظتی، نادیده گرفتن فضای نصب تجهیزات جانبی و اشتباه در تبدیل HP و kW نیز می‌توانند موجب کاهش عمر تجهیز یا عملکرد نامطمئن سیستم شوند. همچنین نباید تنها به کد کوتاه یا تصویر ظاهری محصول اکتفا کرد. کد کامل کنتاکتور باید بررسی شود، زیرا تفاوت یک پسوند یا نوع بوبین می‌تواند مشخصات فنی و کاربرد محصول را تغییر دهد.

برق و صنعت جلیلی نماینده ABB

برق و صنعت جلیلی نماینده رسمی ABB، در زمینه واردات تجهیزات برق صنعتی و اتوماسیون از جمله کنتاکتور ABB فعالیت می‌کند و خدمات مشاوره برای انتخاب مدل متناسب با موتور، بانک خازنی، مدار قدرت و مدار فرمان ارائه می‌دهد.